Sözlük
SEO ve GEO terimleri, sade Türkçe
40 terim, her biri birkaç cümlelik net bir tanımla. Konuyu derinlemesine işleyen yazılarımıza bağlantılar tanımların altında.
#
- 301 / 308 yönlendirme
- Bir adresin kalıcı olarak başka bir adrese taşındığını bildiren sunucu yanıtı. Arama motorları eski adresin sinyallerini yeni adrese aktarır. 308, 301 ile aynı anlamdadır ama istek yöntemini (ör. POST) korur. Geçici taşımalarda 302 ya da 307 kullanılır.Site taşıma rehberi →
- 404 ve soft 404
- 404, sayfanın bulunamadığını bildiren yanıttır. Soft 404 ise sayfa yok ya da boş olduğu halde sunucunun 200 (başarılı) yanıtı vermesidir; örneğin her silinen ürünün ana sayfaya yönlendirilmesi. Google bu sayfaları bulunamayan sayfa gibi değerlendirir.
A
- AEOAnswer Engine Optimization
- Cevap motoru optimizasyonu. Bir markanın, soruya doğrudan cevap veren sistemlerde (öne çıkan snippet, sesli asistan, yapay zekâ cevapları) kaynak olarak kullanılması için yapılan çalışma. Bugün GEO ile büyük ölçüde aynı hedefi anlatır.GEO rehberi →
- AI BakışıAI Overviews
- Google arama sonuçlarının üstünde, yapay zekâ ile oluşturulan ve kaynak bağlantıları içeren özet. Türkiye'de Şubat 2026'dan itibaren kademeli olarak kullanıma açıldı. Görünmek için ayrı bir şart yoktur; sayfanın Google'da indekslenmiş ve snippet ile gösterilebilir olması gerekir.AI Modu ve AI Bakışı Türkiye'de →
- AI ModuAI Mode
- Google'ın sohbet tarzında, takip soruları sorulabilen yapay zekâ arama deneyimi. Bir soruyu alt sorulara bölerek birden çok arama yapabilir (query fan-out) ve cevabın yanında destekleyici bağlantılar gösterir.AI Modu ve AI Bakışı Türkiye'de →
- Alıntılanabilirlik
- Bir sayfadaki bölümlerin, bağlamından koparılsa bile anlamlı ve doğru kalacak şekilde yazılması. Kısa cevap paragrafları, net tanımlar, tablolar ve kaynaklı rakamlar alıntılanabilirliği artırır.Alıntılanabilir içerik nasıl yazılır? →
B
- Bağlantı metnianchor text
- Bir bağlantının tıklanabilir yazısı. Arama motorları hedef sayfanın konusunu anlamak için bu metne bakar. "Buraya tıklayın" yerine hedef sayfayı anlatan kısa bir ifade kullanmak hem okura hem arama motorlarına yardım eder.Konu kümesi ve iç linkleme →
C
- Canonical
- Aynı ya da çok benzer içeriğe sahip birden çok adres olduğunda, hangisinin asıl sürüm olduğunu belirten işaret (rel="canonical"). Bir öneridir; Google başka sinyallere bakarak farklı bir sürümü seçebilir.Canonical ve yinelenen içerik →
- Cloaking
- Arama motoru tarayıcısına, kullanıcıya gösterilenden farklı içerik sunmak. Google'ın spam politikalarına aykırıdır. "Yapay zekâya özel içerik" adıyla önerilen uygulamalar da bu kapsama girebilir.
- CLSCumulative Layout Shift
- Sayfa yüklenirken içeriğin beklenmedik biçimde kayma miktarını ölçen metrik. İyi kabul edilen değer 0,1 ve altıdır. Boyutu belirtilmemiş görseller ve sonradan eklenen reklam alanları en sık nedendir.
- Core Web Vitals
- Google'ın sayfa deneyimini ölçmek için kullandığı üç metrik: yüklenme (LCP), etkileşime yanıt (INP) ve görsel kararlılık (CLS). Gerçek kullanıcı verisiyle, 75. yüzdelik üzerinden değerlendirilir.Core Web Vitals rehberi →
E
- E-E-A-TDeneyim, Uzmanlık, Otorite, Güvenilirlik
- Google'ın arama kalitesi değerlendirici yönergelerinde içerik kalitesini tarif etmek için kullandığı çerçeve: Experience, Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness. Doğrudan bir sıralama puanı değildir; güvenilir içeriğin özelliklerini anlatır.E-E-A-T nedir? →
G
- GEOGenerative Engine Optimization
- Bir markanın yapay zekâ ile üretilen arama cevaplarında (AI Modu, AI Bakışı, ChatGPT, Gemini, Perplexity) anılması ve kaynak olarak gösterilmesi için yapılan çalışma. Terim 2024'te KDD konferansında yayımlanan bir akademik makaleyle yaygınlaştı.GEO rehberi →
- Google İşletme Profili
- İşletmenin Google Haritalar ve yerel arama sonuçlarında görünen, işletme sahibinin yönettiği profili: adres, çalışma saatleri, kategori, fotoğraflar ve yorumlar. Yerel SEO'nun temelidir.İşletme Profili ile yerel SEO →
- Google-Extended
- Google'ın Gemini modellerinin eğitimi ve bazı yapay zekâ ürünleri için içerik kullanımını kontrol eden robots.txt belirteci. Engellenmesi Google Arama'daki sıralamayı ya da dizine eklenmeyi etkilemez.robots.txt'te yapay zekâ tarayıcıları →
- GPTBot
- OpenAI'nin model eğitimi için web'i tarayan tarayıcısı. Engellenmesi, içeriğin gelecekteki model eğitiminde kullanılmasını önler; ChatGPT aramasındaki görünürlük ise ayrı bir tarayıcıya (OAI-SearchBot) bağlıdır.robots.txt'te yapay zekâ tarayıcıları →
H
- Hreflang
- Bir sayfanın farklı dil ya da ülke sürümlerini birbirine bağlayan işaret. Arama motorlarının doğru kullanıcıya doğru dil sürümünü göstermesini sağlar. Sürümlerin birbirini karşılıklı göstermesi gerekir.
I
- INPInteraction to Next Paint
- Kullanıcının tıklama, dokunma ya da tuş vuruşuna sayfanın ne kadar hızlı görsel yanıt verdiğini ölçen metrik. 2024'te FID'in yerini aldı. İyi kabul edilen değer 200 milisaniye ve altıdır.
İ
- İç link
- Aynı sitedeki bir sayfadan diğerine verilen bağlantı. Arama motorlarının sayfaları keşfetmesine, konular arasındaki ilişkiyi anlamasına ve önemli sayfaları ayırt etmesine yardım eder.Konu kümesi ve iç linkleme →
- İndeksleme
- Arama motorunun taradığı bir sayfayı dizinine eklemesi. Taranan her sayfa indekslenmez. Search Console'daki Sayfa dizine ekleme raporu hangi sayfaların neden dizinde olmadığını gösterir.
K
- Kanibalizasyon
- Aynı sitedeki birden çok sayfanın aynı arama niyeti için yarışması. Sonuçta hiçbiri güçlü sıralanamayabilir. Çözüm genellikle sayfaları birleştirmek ve eski adresi yönlendirmektir.
- Kısa cevap
- Bir sayfanın başında, ana soruya 40-60 kelimeyle net cevap veren paragraf. Okurun hızlıca karar vermesine ve yapay zekâ sistemlerinin içeriği doğru özetlemesine yardım eder.Alıntılanabilir içerik →
- Konu kümesitopic cluster
- Bir ana konuyu kapsayan merkez sayfa ile alt konuları derinlemesine işleyen destek sayfalarının birbirine bağlandığı içerik yapısı. Sitenin bir konudaki kapsamını hem okura hem arama motorlarına gösterir.Konu kümesi rehberi →
L
- LCPLargest Contentful Paint
- Sayfadaki en büyük görsel ya da metin bloğunun ekranda görünme süresi. Yüklenme hızının ana göstergesidir. İyi kabul edilen değer 2,5 saniye ve altıdır.
- llms.txt
- Bir sitenin içeriğini dil modelleri için özetleyen, sitenin kökünde duran bir metin dosyası önerisi. Google, Arama'nın bu tür dosyaları yok saydığını ve yapay zekâ özellikleri için gerekmediğini açıkça belirtir; diğer motorların kullandığına dair de güçlü bir kanıt yoktur.llms.txt gerekli mi? →
M
- Meta açıklama
- Sayfanın içeriğini özetleyen ve arama sonuçlarında başlığın altında gösterilebilen kısa metin. Doğrudan bir sıralama etkeni değildir ama tıklama kararını etkiler. Google bazen sayfadan farklı bir parça gösterebilir.
N
- NAPName, Address, Phone
- İşletme adı, adresi ve telefonu. Yerel SEO'da bu bilgilerin site, İşletme Profili ve dizinlerde birebir aynı yazılması, işletmenin doğru tanınmasına yardım eder.Yerel SEO →
- Noindex
- Bir sayfanın arama dizinine eklenmemesini isteyen işaret (meta robots etiketi ya da X-Robots-Tag başlığı). Noindex taşıyan sayfa ne arama sonuçlarında ne de Google'ın yapay zekâ özelliklerinde kaynak olarak gösterilebilir.
O
- OAI-SearchBot
- OpenAI'nin ChatGPT'nin arama özelliği için sayfaları dizine ekleyen tarayıcısı. Engellenen site ChatGPT arama sonuçlarında görünmez. Model eğitimi yapan GPTBot'tan ayrıdır.robots.txt'te yapay zekâ tarayıcıları →
Q
- Query fan-out
- Yapay zekâ arama sistemlerinin bir soruyu alt konulara bölüp birden çok ilgili arama yapması. Google, AI Bakışı ve AI Modu'nun bu tekniği kullanabildiğini belirtir. Alt sorulara net cevap veren sayfalar için fırsat yaratır.
R
- robots.txt
- Sitenin kökünde duran ve tarayıcılara hangi bölümleri tarayabileceklerini söyleyen dosya. Taramayı kontrol eder, indekslemeyi değil: Engellenen bir sayfa başka sitelerden bağlantı alıyorsa içeriği görülmeden de dizinde yer alabilir.robots.txt'te yapay zekâ tarayıcıları →
S
- SERPSearch Engine Results Page
- Arama sonuç sayfası. Bugün yalnız bağlantı listesinden değil; AI Bakışı, harita, ürün, video ve "diğer kullanıcılar şunu da sordu" gibi birçok bölümden oluşur.
- SitemapXML site haritası
- Sitedeki önemli adresleri arama motorlarına listeleyen dosya. Keşfi hızlandırır ama indekslemeyi garanti etmez. robots.txt içinde belirtilmesi ve Search Console'a gönderilmesi önerilir.
- Soru paneli
- Bir sektörde müşterilerin yapay zekâ asistanlarına sorduğu 30-60 sorudan oluşan sabit liste. Her ay aynı sorular aynı motorlarda sorularak markanın anılma ve kaynak gösterilme eğilimi izlenir.Yapay zekâ görünürlüğü nasıl ölçülür? →
- Spam politikaları
- Google'ın arama sonuçlarını manipüle etmeye yönelik uygulamaları tanımladığı kurallar: bağlantı satın alma, cloaking, ölçekli içerik kötüye kullanımı, kapı sayfaları ve benzerleri. İhlal, sıralama kaybına ya da dizinden çıkarılmaya yol açabilir.
T
- Tarama bütçesi
- Arama motorunun belirli bir sürede bir siteyi ne kadar taramak istediği ve tarayabileceği. Çok büyük sitelerde (ör. binlerce filtre sayfası olan mağazalar) önem kazanır; küçük sitelerde genellikle sorun değildir.Kategori ve filtre sayfalarında SEO →
- Taranabilirlik
- Arama motoru ve yapay zekâ tarayıcılarının bir sayfaya erişip içeriğini okuyabilmesi. robots.txt engelleri, sunucu hataları ve yalnız JavaScript ile yüklenen içerik taranabilirliği bozar.
V
- Varlıkentity
- Arama motorlarının ve dil modellerinin tanıdığı belirli bir kişi, kurum, ürün ya da kavram. Markanızın adı, açıklaması ve profillerinin her yerde tutarlı olması, sistemlerin sizi tek bir varlık olarak tanımasına yardım eder.
Y
- Yapısal verischema.org, JSON-LD
- Sayfanın türünü ve içeriğini (kurum, ürün, makale, işletme) makinece okunabilir biçimde tanımlayan kod. Zengin sonuçlara uygunluk sağlar. Google, yapay zekâ özellikleri için özel bir yapısal veri gerekmediğini belirtir.Yapısal veri AI aramada işe yarar mı? →
- YMYLYour Money or Your Life
- Kişinin sağlığını, güvenliğini, mali durumunu ya da toplumun refahını etkileyebilecek konular. Google'ın değerlendirici yönergeleri bu konularda içerik kalitesi ve güvenilirlik beklentisini daha yüksek tutar.E-E-A-T nedir? →
Sonraki adım
Sitenizin bugün nerede durduğunu birlikte görelim
Analiz görüşmesinde sitenizi, rakiplerinizi ve hedef aramalarınızı konuşuruz; size uygun ilk 90 günlük planın çerçevesini çıkarırız. Bağlayıcı değildir.